«Το βουνό αυτό θέλει να ξαναγεννηθεί!»

Πώς βοηθάει κάποιος ένα φυσικό δασικό οικοσύστημα να επουλώσει τις πληγές του; Στις περισσότερες περιπτώσεις, αν δεν έχει ξανακαεί πρόσφατα, η καλύτερη λύση είναι… να μην κάνει απολύτως τίποτα. Ειδικά στα πευκοδάση, τα πιο διαδεδομένα στην Ελλάδα, η φύση έχει τον τρόπο να προφυλάσσει τους σπόρους και να γεννάει νέα δέντρα, σε μια φυσική διαδικασία αναγέννησης. To σημαντικότερο είναι να αφήσουμε τη φύση να κάνει τη δουλειά της ανενόχλητη: χωρίς καταπατήσεις, χωρίς μετατροπή σε γεωργικές χρήσεις, χωρίς βόσκηση στα καμένα και άλλες παρεμβάσεις που πολλές φορές δημιουργούν μεγαλύτερο πρόβλημα από την ίδια την πυρκαγιά.

Η Πάρνηθα μετά την πυρκαγιά ήταν 'τυχερή' γιατί είναι θεσμικά προφυλαγμένη από όλες αυτές τις παρεμβάσεις που συχνά βλέπουμε μετά από μια πυρκαγιά σε πολλά δάση της Ελλάδας.

© Α. Κανδαράκης / WWF

Στην Πάρνηθα, η τεχνητή αναδάσωση προσπαθεί να στηρίξει την φυσική αναγέννηση του βουνού.

Όμως, όσον αφορά τη φυσική αναγέννηση, η Πάρνηθα αποτελεί μια ιδιαίτερη και πολύ δύσκολη περίπτωση. Ο λόγος είναι ότι περίφημο ελατόδασος δεν είναι ένα δάσος που μπορεί να αναγεννηθεί από μόνο του. Το έλατο, αντίθετα με το πεύκο, χρειάζεται σκιά στα πρώτα στάδια της ανάπτυξής του, διαφορετικά ξεραίνεται από τον ήλιο. Πού όμως να βρεθεί η σκιά αυτή όταν μεγάλο μέρος του δάσους έχει καεί ολοσχερώς; Γι'αυτό ελήφθη η απόφαση να ξεκινήσουν οι αναδασωτικές προσπάθειες στην Πάρνηθα.

Ένας από τους μεγαλύτερους μύθους στην αναδάσωση είναι ότι «φυτεύουμε ένα δέντρο για κάθε ένα που κάηκε». Ήταν εξαρχής ξεκάθαρο ότι σε πολλές καμένες περιοχές της Πάρνηθας, βραχώδεις περιοχές, δύσβατες με μεγάλες κλίσεις, δεν θα μπορούσε να γίνει αναδάσωση. Δεν υπήρχε αρκετό χώμα για να κρατήσει και να θρέψει τα ευαίσθητα νέα δέντρα.

 

© Α. Κανδαράκης / WWF

Σε βραχώδεις περιοχές με μεγάλες κλίσεις, η αναδάσωση είναι αδύνατη.

Μετά, ήταν το θέμα των δέντρων που θα φυτευτούν. Δεν είναι όλα τα έλατα ίδια, και ειδικά για την Πάρνηθα, τα έλατα της Πάρνηθας έχουν αναπτύξει τη δική τους γενετική ‘ταυτότητα’, που τα κάνει ξεχωριστά και τα προσαρμόζει στις ειδικές συνθήκες του βουνού και χρειάζεται να διατηρηθεί.

Τέλος, υπάρχει πάντα το ερώτημα, τι ποσοστό των δέντρων που φυτεύουμε θα καταφέρουν να επιβιώσουν; Η αναδάσωση δεν τελειώνει όταν τα μικρά δεντράκια μπουν στο χώμα. Το στοίχημα είναι να επιβιώσουν και να μεγαλώσουν. Σε αντίστοιχες αναδασώσεις ελάτων, συνήθως μόνο 30-40% των νέων δέντρων επιβιώνουν.

Δέκα χρόνια μετά, η δύναμη της Πάρνηθας να αναγεννηθεί αποτελεί μια ευχάριστη έκπληξη. Τα νέα δέντρα έχουν δείξει εντυπωσιακά ποσοστά επιβίωσης πάνω από το 60%! Σίγουρα έχει βοηθήσει ότι από τη δεύτερη κιόλας χρονιά, τα έλατα που φυτεύονται προέρχονται από το φυτώριο της Αγίας Τριάδας όπου χρησιμοποιούνται σπόροι από τα έλατα της Πάρνηθας.

 

© Α. Κανδαράκης / WWF

Στο φυτώριο της Αγίας Τριάδας βρίσκονται σήμερα 180.000 δενδρύλλια. Το έλατο χρειάζεται να έχει φτάσει ηλιικία τριών ετών για να φυτευτεί στο βουνό.

Το μεγαλύτερο μέρος της αναδάσωσης έγινε από ειδικούς εργολάβους σε συνεργασία με τον Φορέα Διαχείρισης Εθνικού Δρυμού Πάρνηθας, το Δασαρχείο Πάρνηθας και την Διεύθυνση Αναδασώσεων Αττικής όμως στην προσπάθεια, έναν μικρό αλλά καταλυτικό ρόλο είχαν οι εθελοντές. Στο πρότυπο σύστημα αναδάσωσης που στήθηκε, βασικό ρόλο είχε η εκπαίδευση των εθελοντών. Σκοπός ήταν η καλή διάθεση να συνοδευτεί και από την αντίστοιχη εκπαίδευση και καθοδήγηση. Για 3 χρόνια, οι εθελοντές έδωσαν ένα σημαντικό χέρι βοήθειας στο βουνό για να μπορέσει να επουλώσει τις πληγές του.

© Α. Bonetti / WWF

Για 3 χρόνια, οι ειδικά εκπαιδευμένοι εθελοντές είχαν έναν σημαντικό ρόλο στην αναδάσωση της Πάρνηθας.

Δεν ξεχνάμε βέβαια ότι η αναγέννηση της Πάρνηθας είναι κατά βάση στα ‘χέρια’ της φύσης, ενώ οι άνθρωποι έχουμε ένα πολύ σημαντικό ρόλο να παίξουμε υποβοηθώντας τη διαδικασία της αναγέννησης. Σήμερα, η αναδάσωση έχει καλύψει περίπου 4.500 στρέμματα δάσους, από τα 36.000 που έχουν καεί. Τα πολύ καλά νέα είναι ότι η φύση της Πάρνηθας έχει δείξει τη διάθεση και τη δύναμη για να επουλώσει τις πληγές της.


Μοιράσου το με φίλους
 

Σχόλια